หากคุณเป็นคนหนึ่งที่กำลังศึกษาหรือให้ความสนใจในเทคนิคการปลูกผมถาวร เพื่อแก้ปัญหาผมบาง ผมร่วง หรือภาวะผมล้านอยู่ล่ะก็ การทำความรู้จักกับลักษะหรือวงจรเส้นผม และการทำความเข้าใจธรรมชาติของเส้นผมและหนังศีรษะ จะเป็นประโยชน์ต่อการปลูกผมของเรามากทีเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เส้นผมบริเวณที่เรียกกันว่า Safe Zone
ว่าแต่เส้นผมบริเวณ Safe Zone หมายถึงอะไร มีความสำคัญแค่ไหน แล้วทำไมคนอยากปลูกผมต้องรู้จักคำคำนี้ ...ไปเคลียร์ข้อสงสัยผ่าน 12 คำถามน่ารู้พร้อม ๆ กัน...
1 Safe Zone คืออะไร
Safe Zone อาจเรียกง่าย ๆ ว่าเป็นพื้นที่ปลอดภัยของเส้นผม หมายถึงบริเวณที่ผมของเรามีความแข็งแรงและทนทานต่อการหลุดร่วงมากที่สุด สังเกตได้ว่าผมในบริเวณนี้จะเรียงตัวกันอย่างหนาแน่น ขนาดของเส้นผมค่อนข้างใหญ่ ไม่ลีบแบน และดูสุขภาพดีเมื่อเทียบกับเส้นผมบริเวณอื่น ๆ ของศีรษะ ซึ่งทั้งหมดนี้ เป็นลักษะทั่วไปโดยธรรมชาติของเส้นผมคนเรานั่นเอง นอกจากคำว่า Safe Zone แล้ว สามารถเรียกผมบริเวณนี้ว่า Sweet Spot ก็ได้เช่นกัน
2 Safe Zone อยู่ตรงไหน
คำถามต่อมาก็คือ แล้วบริเวณไหนล่ะ ที่เรียกว่าเป็น Safe Zone ของเส้นผม ถ้าเราลองสังเกตศีรษะของผู้ชายที่มีอาการผมล้าน จะพบว่า ผมบริเวณด้านหน้าไปจนถึงด้านหลังนั้นจะหลุดร่วงหายไปก่อน แต่จะยังคงเหลือผมอยู่ช่วงหนึ่งที่แข็งแรงไม่หลุดร่วงตามไปด้วย นั่นก็คือผมบริเวณท้ายทอยไปถึงหลังใบหูนั่นเอง บริเวณนี้เองที่เรียกว่า Safe Zone ซึ่งจะมีผลต่อการปลูกผมเพื่อแก้ปัญหาผมบาง ผมร่วง ไปจนถึงผมล้านได้ในภายหลัง
3 เรามีพื้นที่ Safe Zone เยอะแค่ไหน
ผมบริเวณ Safe Zone ของคนเราโดยส่วนใหญ่กินพื้นที่จากเหนือหูด้านซ้ายไปยังเหนือหูด้านขวาเป็นความยาวประมาณ 25 – 30 เซนติเมตร หรือราว 10 - 12 นิ้ว และมีความสูงประมาณ 7 เซนติเมตร หรือราว 3 นิ้ว คิดเป็นพื้นที่ประมาณร้อยละ 25 หรือ 1 ใน 4 ของหนังศีรษะทั้งหมด
ดังนั้น หากลองคำนวณจำนวนกราฟต์ผมบริเวณ Safe Zone จากกราฟต์ผมทั้งศีรษะประมาณ 50,000 กราฟต์ ก็จะได้เป็นตัวเลขกราฟต์ผมเฉพาะบริเวณ Safe Zone อยู่ที่ราว ๆ 12,500 กราฟต์นั่นเอง
4 ทำไมผมบริเวณ Safe Zone จึงแข็งแรงที่สุด
แน่นอนว่ามีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ซ่อนอยู่เบื้องหลังความมหัศจรรย์ของเส้นผมบริเวณนี้ แต่ก่อนที่จะตั้งคำถามว่า ทำไมผมบริเวณนี้ถึงไม่หลุดร่วงล่ะ ...ลองมาหาคำตอบกันก่อนว่า แล้วทำไมผมบริเวณอื่นจึงได้หลุดร่วง...
หนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้เส้นผมหลุดร่วง ก็คือฮอร์โมนที่ชื่อว่า ไดไฮโดรเทสโทสเตอโรน (dihydrotestosterone) หรือ DHT เจ้าฮอร์โมนตัวนี้จะส่งผลทำให้รูขุมขนบริเวณหนังศีรษะมีขนาดเล็กลง จนเส้นผมที่เกิดขึ้นใหม่มีรากผมอ่อนแอ รวมถึงผมสั้นและบางลง ทำให้หลุดร่วงไวกว่ากำหนด เป็นสาเหตุของอาการผมร่วง ผมบาง และภาวะผมล้านในที่สุด
แต่ก็ต้องขอบคุณร่างกายของเราที่ออกแบบให้รากผมบริเวณ Safe Zone ไม่ตอบสนองต่อฮอร์โมน DHT ฮอร์โมนชนิดนี้จึงไม่สามารถเข้าไปทำลายรากผม จนทำให้เส้นผมอ่อนแอลงได้ หรืออย่างน้อยก็เข้าไปได้ช้ากว่าบริเวณอื่น
อย่างไรก็ตาม ข่าวร้ายก็คือ ไม่ใช่ทุกคนที่จะมีบริเวณ Safe Zone ของเส้นผมให้อุ่นใจ บางส่วนของผู้มีปัญหาเส้นผม อาจเจอกับอาการผมร่วงในลักษณะร่วงกระจายทั่วทั้งศีรษะ จนถึงขั้นรุนแรงที่สุดคือเหลือผมบริเวณ Safe Zone อยู่น้อยมาก หรือไม่เหลืออยู่เลย ซึ่งในกรณีนี้ การปลูกผมถาวรอาจไม่ใช่ทางออก ทั้งนี้ หากครอบครัวของเราเป็นโรคผมบางทางพันธุกรรม อาจจะลองสังเกตผู้ใหญ่ในบ้านว่ามีลักษณะของอาการผมร่วงหรือผมบางอย่างไร รุนแรงแค่ไหน เพราะนั่นหมายถึงความเป็นไปได้ที่เราจะมีอาการผมร่วงและผมบางในระดับนั้น ๆ ในอนาคตเช่นกัน
5 เส้นผมบริเวณ Safe Zone มีประโยชน์อย่างไร
ด้วยคุณสมบัติยืนหนึ่งในเรื่องความแข็งแรงทนทานต่อการถูกทำลายจากฮอร์โมน DHT เป็นพิเศษ ดังนั้น เส้นผมบริเวณ Safe Zone จึงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดสำหรับการนำไปปลูกผมแบบถาวรในบริเวณที่มีปัญหาผมร่วงหรือผมบาง
แนวทางการรักษาด้วยเทคนิคปลูกผมถาวรแบบย้ายรากผมนี้ เริ่มขึ้นเมื่อประมาณ 30 ปีที่ผ่านมา โดยช่วงแรก แพทย์จะใช้วิธีผ่าตัดหนังศีรษะจากบริเวณ Safe Zone ซึ่งมีเส้นผมแข็งแรงสมบูรณ์เพื่อย้ายมาปลูกใหม่ หรือที่เรียกว่า เทคนิคแบบ FUT แม้ว่าวิธีนี้จะสามารถเก็บกราฟต์ผมจากบริเวณ Safe Zone ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ก็ยังมีข้อเสียของการทิ้งรอยแผลเป็นจากการผ่าตัด ทำให้ผู้เข้ารับการปลูกผมต้องคอยไว้ผมที่ค่อนข้างยาวเพื่อปกปิดรอยแผลเป็นนั้น
ต่อมา เทคนิคการปลูกผมดังกล่าวได้รับการพัฒนาขึ้นจนกลายเป็นแบบ FUE ซึ่งแทนที่จะผ่าตัด แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะใช้อุปกรณ์ขนาดเล็กเพียงไม่ถึง 1 มิลลิเมตร ค่อย ๆ เจาะนำกราฟต์ผมออกมาจากบริเวณ Safe Zone แทน ทำให้เกิดแผลขนาดเล็กมาก และสามารถนำกราฟต์ผมนั้น ไปปลูกต่อยังบริเวณที่มีปัญหาได้ ผู้เข้ารับการปลูกผมจึงไม่ต้องกังวลใจเรื่องแผลเป็นจากการผ่าตัด ทั้งยังลดอาการเจ็บ และสามารถฟื้นตัวได้เร็วหรือแทบไม่ต้องพักฟื้นเลย
6 ปลูกผมใหม่ ...ปัจจัยที่จะชี้ว่ารอดหรือร่วง...
แม้ว่าผมบริเวณ Safe Zone จะเป็นผมที่แข็งแรงทนทาน และเหมาะกับการย้ายไปปลูกใหม่มากที่สุด แต่ผลลัพธ์ความสำเร็จของการปลูกผม ก็ยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอีกหลาย ๆ อย่าง เช่น
- ลักษณะของเส้นผม ทั้งความหนา ความยาว โครงสร้าง ผิวสัมผัส ลอนผม สีผม ตลอดจนทิศทางการเรียงตัวของเส้นผม ซึ่งเป็นตัวบ่งบอกถึงคุณภาพเส้นผมโดยรวม
- การประเมินพื้นที่ปลูกผม รวมถึงการบริหารจัดการในการเจาะกราฟต์ผมออกจาก Safe Zone เพื่อไม่ให้บริเวณดังกล่าวเหลือเส้นผมอยู่น้อยจนดูบางเกินไป
- การเลือกเจาะกราฟต์ผมจากบริเวณ Safe Zone ที่ถูกต้อง เพราะกราฟต์ผมจากบริเวณใกล้เคียงที่ไม่ใช่ Safe Zone จริง ๆ จะมีความอ่อนแอกว่า และมีความเสี่ยงที่จะหลุดร่วง ทำให้ไม่สามารถคงผลลัพธ์ในระยะยาวได้
- ความลึกที่เหมาะสมในการนำกราฟต์ผมปลูกลงใหม่ในบริเวณที่เป็นปัญหา ซึ่งจะส่งผลต่อการนำอาหารมาหล่อเลี้ยงรากผมใหม่
- ความหนาแน่นที่เหมาะสมของกราฟต์ผมปลูกใหม่ ไม่จำเป็นต้องปลูกให้ได้มากที่สุดหรือหนาแน่นที่สุด เพราะการปลูกผมที่ดีไม่ควรให้กราฟต์เรียงตัวชิดจนหนาแน่นเกินไป
- ขณะเดียวกัน วัยของผู้เข้ารับการปลูกผม ก็เป็นปัจจัยสำคัญอีกข้อหนึ่งด้วย ผมบริเวณ Safe Zone ในวันที่เราอายุ 25 ปี เปรียบเทียบกับในวันที่เราอายุ 50 ปี ย่อมจะมีขนาดเล็กลง หรืออ่อนแอลงไปตามธรรมชาติ ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการปลูกผมใหม่เช่นกัน
7 แล้วผมปลูกใหม่จะอยู่ได้นานแค่ไหน
น่าดีใจที่คุณสมบัติในการต้านทานฮอร์โมน DHT ยังคงติดมากับกราฟต์ผมซึ่งย้ายมาจากบริเวณ Safe Zone ด้วย แม้ว่าจะนำมาปลูกลงในพื้นที่ใหม่แล้วก็ตาม นั่นทำให้เส้นผมจากกราฟต์ผมเหล่านั้นสามารถหลุดร่วงและงอกใหม่ตามวงจรธรรมชาติของเส้นผมไปได้ตลอดชีวิตของเราเลยทีเดียว
8 สามารถปลูกผมใหม่ได้กี่ครั้ง
ถ้าผมบริเวณ Safe Zone ของเรามีความหนาแน่นเพียงพอ เราสามารถเข้ารับการปลูกผมมากกว่า 1 ครั้งได้ และนี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะเลือกนำกราฟต์ผมจากบริเวณ Safe Zone ออกไปใช้แต่พอดีเท่าที่จำเป็น เพราะใครจะรู้ว่า ในอนาคตเมื่ออายุมากขึ้น เราอาจต้องการความช่วยเหลือจากเส้นผมบริเวณ Safe Zone อีกครั้งหรือหลายครั้งก็เป็นได้
9 นำผมจากบริเวณอื่นมาใช้ในการปลูกผมได้หรือไม่
หากเราต้องการผลลัพธ์การปลูกผมที่จะอยู่คงทนไปตลอดชีวิตของเรา คำตอบก็คือ ผมส่วนอื่นนอกจากบริเวณ Safe Zone ไม่สามารถนำมาปลูกได้ เพราะมีความเสี่ยงในการหลุดร่วงสูง
อย่างไรก็ตาม นอกจากเส้นผมแล้ว ทราบหรือไม่ว่า ขนบริเวณต่าง ๆ ของร่างกาย อย่างเช่น เครา หน้าอก ท้อง หรือแม้กระทั่งแขนและขา ก็มีโอกาสที่จะนำมาปลูกใหม่บนหนังศีรษะของผู้ชายได้ด้วย ขึ้นอยู่กับการพิจารณาความเหมาะสมโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
10 ผู้หญิงมี Safe Zone เหมือนกันหรือไม่
ผู้หญิงก็มี Safe Zone เช่นกัน แต่มีปริมาณพื้นที่น้อยกว่า ในขณะที่ Safe Zone ของผู้ชายครอบคลุมทั้งท้ายทอยและเหนือหูทั้งสองข้าง ผู้หญิงจะมีพื้นที่ Safe Zone จำกัดกว่า โดยมีแค่เพียงบริเวณท้ายทอยเท่านั้น ทำให้มีปริมาณกราฟต์ผมที่แข็งแรงน้อยลงตามไปด้วย ขณะเดียวกัน ปัญหาผมร่วงและผมบางของผู้หญิงก็มีลักษณะต่างจากผู้ชาย แต่ถึงอย่างนั้น ผู้หญิงก็สามารถเข้ารับการปลูกผมถาวรได้เหมือนกัน โดยสามารถขอรับคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเส้นผมได้โดยไม่ต้องรอให้อายุมากขึ้นเสียก่อน เพราะเมื่อถึงเวลานั้น เส้นผมอาจรอเราไม่ไหวและหลุดร่วงไปก่อนตามกาลเวลาก็เป็นได้
และนี่ก็คือ 10 เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ Safe Zone ที่จะช่วยให้เราสามารถตัดสินใจเข้ารับการปลูกผม และดูแลรักษาเส้นผมปลูกใหม่ให้คงอยู่ไปได้อีกนานแสนนาน ด้วยความเข้าใจในธรรมชาติของเส้นผมอย่างแท้จริง
